Położona w województwie świętokrzyskim nieduża wieś Ujazd była niegdyś siedzibą jednej z gałęzi słynnego rodu Ossolińskich. Tutaj Krzysztof Ossoliński wybudował swój olbrzymi zamek jako znak zamożności i potęgi. Liczne mosty, umocnienia, bastiony oraz fosa świadczą o fortyfikacyjnych zabezpieczeniach budowli. Nazwa zamku pochodzi od najbardziej popularnego symbolu chrześcijaństwa – krzyża oraz pojawiającego się w herbie fundatora – topora. Oba znaki zdobią bramę wjazdową. Wzniesiona w latach 1627-1644 monumentalna rezydencja nie przyniosła jednak szczęścia swoim mieszkańcom. Pierwszy właściciel zmarł już w rok po zakończeniu budowy, natomiast jego syn zaledwie 4 lata później w czasie bitwy pod Zborowem z rąk tatarskich.
W czasie szwedzkiego potopu zamek doszczętnie ograbiono, a w XVIII wieku wojska rosyjskie zniszczyły go podczas konfederacji barskiej.
Dzisiaj ruiny zamku stanowią jedną z głównych atrakcji turystycznych i choć po dawnej świetności pozostała tylko znikoma część, wciąż jeszcze porażają wielkością.
KaPy